HỎI/ĐÁP VỀ
VIỆC LàM BIÊN MỤC MÔ TẢ THEO
BỘ QUY TẮC BIÊN
MỤC ANH-MỸ RÚT GỌN, 1988
Để giúp đỡ các học viên tiếp tục học tập sau những khóa huấn luyện về áp dụng Bộ Quy Tắc Biên Mục anh-Mỹ Rút Gọn, 1988 (BQTBMAMRG, 1988) tại VN hè 2004, LEAF-VN sẽ niêm yết các câu hỏi quan trọng và những câu trả lời vào website này . Câu hỏi/trả lời được ghi theo thứ tự của ngày nhận/trả lời gần nhất. Đa số các câu trả lời đều dựa trên Cẩm Nang Hướng Dẫn Sử Dụng Bộ Quy Tắc Biên Mục Anh-Mỹ Rút Gọn, 1988 / Phạm Lệ-Hương, Ngọc Mỹ Guidarelli do LEAF-VN xuất bản trên CD, 2004.
XIN LƯU Ý QUÝ
VỊ ĐỘC GIẢ: Trong sách Cẩm Nang này, Phần 1-C-10-11 :
Phó Đề từ trang 376 đến trang 388 đã bị
thiếu trong đĩa CD.Xin chuyển tải phần này
tại địa chỉ URL này:
PhoDe-tr.376-385.pdf và chúng tôi xin cáo
lỗi về sơ sót này.
Ngày 5 tháng 9 năm 2004
Phạm Thị Lệ-Hương, Giảng viên
LEAF-VN (http://www.leaf-vn.org)
Câu hỏi và Trả lời
4/9/2004
HỎI:
Thưa Cô, em đang tham khảo "Bộ quy tắc biên mục Anh-Mỹ rút gọn,1988" và có một số điểm em chưa hiểu về (báo, tạp chí ). Cô vui lòng, giải thích giùm em.
Trong Bộ quy tắc [biên mục Anh-Mỹ] rút gọn:
A.- Phụ lục IV :
Phần minh họa các thẻ/phiếu
Tài liệu 25 : Phát triển kinh tế
Ở tài liệu này
1.-Vì sao Cô sử dụng : hình thức tiêu đề : 54 nhưng em không thấy có trong phần tiêu đề;
2-Vi sao Cô sử dụng [quy tắc] 3A3;
3.-Vì sao Cô lại đưa các số tạp chí ấn hành đầu tiên "số 1 (tháng 1, 1991)" vào thẻ mục lục để làm gì ?
4.-và em cũng không thấy tác giả tập thể ở trong vùng minh xác về trách nhiệm ?
B-5. Ngược lại, trong quyển " Cẩm nang hướng dẫn sử dụng..." tài liệu : Tap chi sinh hoc = journal of biology vì [sao] Cô mô tả như sách, có tác giả tập thể ở vùng minh xác về trách nhiệm
6- Vì sao Cô không sử dụng [quy tắc] " 3A " vào vùng đặc biệt cho ấn phẩm liên tục mà lại đưa vào phần ghi chú.
7-Nếu như TV muốn quản lý tính liên tục [của] báo, tạp chí theo "số, tập, năm, tháng,.." mình nên mô tả mỗi số một phiếu hay là một phiếu cho nhiều số liên tiếp nhau hay nên như thế nào ( sử dụng AACR2 ) ?
TRẢ LỜI:
A.Trong việc làm mô tả tài liệu ở đây là báo chí [ấn phẩm định kỳ] và đa số ấn phẩm định kỳ đều dùng nhan đề làm tiêu đề mô tả chính (main heading) trong bản mô tả chính (main entry) làm theo lối thẻ/phiếu mục lục thì dùng lề treo (hanging indention). Trường hợp này chúng ta có Nhan đề: Phát triển kinh tế dùng làm tiêu đề mô tả chính (main heading) [Quy tắc 23C4]
1.Hình thức của tiêu đề (form of entry) ở đây dùng quy tắc số 54 là vì: nó nói đến hình thức của điểm truy dụng phụ dành cho tác giả tập thể. Chúng ta dùng tiêu đề gián tiếp theo tên tập thể phụ thuộc là"Đai Học Quốc Gia (TP Hồ Chí Minh). Trường Đại Học Kinh Tế", tức là Trường Đại Học Kinh Tế là tập thể phụ thuộc [hay tập thể con] của tập thể lớn hơn nó [hay tập thể mẹ] là Đại Học Quốc Gia TP Hồ Chí Minh.
Như tôi đã trình bày trong lớp học hè
năm nay (2004) là vì lý do thư viện VN chưa có Hồ Sơ
Tiêu Đề Chuẩn do đó chúng ta cũng có thể thiết
lập tiêu đề theo lối trực
tiếp là: Trường Đại
Học Kinh Tế (TP Hồ Chí Minh)
NẾU chúng ta biết là tại
Đại Học Quốc Gia Hà Nội cũng có một trường
cùng tên như vậy là Trường Đại Học Kinh Tế, và trong trường
hợp này chúng ta thêm địa danh (TP Hồ Chí
Minh) vào tên tập thể (theo quy tắc 45)
2 và 3.- Quy tắc 3A3 : ghi thêm số ấn hành đầu tiên được định danh bằng năm/tháng... : Chúng tôi được bạn đồng nghiệp ở VN cung cấp thông tin "Số 1 (Tháng 1- 1991)- để cho vào thí dụ này cho đầy đủ. Tuy nhiên phần ghi chú chúng tôi có ghi là: "Thông tin dựa trên số 68 (tháng 6, 1996)", do đó ở đây nếu muốn chúng ta cũng có thể ghi theo quy tắc 3A3 là: Phát triển kinh tế. -- Số 68 (tháng 6, 1996)- Quy tắc này cho chúng ta biết số báo và năm báo phát hành đầu tiên [hoặc số báo nào mà TV mua vào đầu tiên khi làm biên mục cho báo này]
4.-5- Làm biên mục mô tả cho ấn phẩm
định kỳ đa số không ghi "minh xác về trách
nhiệm" vì báo là do nhiều người cộng tác viết
bài, ghi tác giả tập thể vào phần kê dẫn tiêu đề
(tracings) hay cho thêm điểm truy dụng với tên tập
thể để độc giả có thêm thông tin về báo
này. Tạp chí Sinh học được
làm biên mục với minh xác về trách nhiệm vì cơ
quan chủ quản nó là: Trung Tâm Khoa Học Tự Nhiên và Công
Nghệ Quốc Gia. Không phải cứ
cho minh xác về trách nhiệm vào phần mô tả là coi việc
đó là "làm mô tả như sách". Ở đây chúng ta làm
mô tả cho ấn phẩm định kỳ, và việc mô
tả này tùy thuộc vào nhiều quy tắc riêng cho ấn
phẩm định kỳ chẳng hạn như quy tắc
3A3 .
[Tạp chí Phát triển kinh tế cũng có thể làm như vậy, nhưng chúng tôi không làm: Phát triển kinh tế / Đại Học Quốc Gia TP Hố Chí Minh. Trường Đại Học Kinh tế.-- Số 1 (tháng 1, 1991)- ]
6.- Dùng hay không dùng quy tắc 3A3: xin xem trả lời câu hỏi số 2-3 ở trên.
7.-Mô tả ấn phẩm định kỳ chỉ được làm một lần cho một nhan đề tức là cho tên của báo mà mình làm biên mục. Để biểu thị tính liên tục của báo cho độc giả thấy, người ta thường làm những thẻ/phiếu mục lục tiếp theo biểu ghi chính để chỉ riêng các số báo nhận được và cho lưu hành [carddex], bây giờ với việc áp dụng công nghệ thông tin vào thư viện, các chương trình tích hợp dành cho ấn phẩm định kỳ (Serial module) được các nhà sản xuất làm theo khuôn thức MARC 21, và người làm việc nhập báo (input) vào serial module thường chỉ dùng biểu ghi thư mục/thư tịch (bibliographic record) mà người làm biên mục đã làm, sau đó họ sử dụng trường 863-865 dành cho việc nhập thông tin (số báo, tháng/năm, mã vạch riêng cho từng số này, v.v..) để khi độc giả coi trên Mục lục trực tuyến (OPAC) của thư viện họ chỉ thấy ghi một vài số báo gần nhất mà TV vừa nhận mà thôi. Xin xem biểu ghi của TV Quốc Hội Mỹ dưới đây cho Tạp Chí Sinh Học [phần cuối từ chữ CALL NUMBERS trở xuống, TVQH Mỹ đã dùng serial module của họ để cho các dữ kiện về số liệu thủ đắc về báo (holdings) vào đó, mà người đọc chỉ nhìn thấy nó ghi như vậy, trên thực tế "đằng sau hậu trường" người làm việc nhập tin đã làm nhiều việc khác nữa mới có thể hiển thị thông tin như thế này trên OPAC. http://catalog.loc.gov
