L©I Nói ÇÀu cûa ƒn Bän ViŒt Ng»
Quy T¡c Biên Møc Anh-MÏ Rút G†n

Ý ÇÎnh dÎch thuÆt nÀy thÆt ra Çã ÇÜ®c manh nha ngay tØ næm 1997, ngay cä trܧc khi LEAF-VN chính thÙc ÇÜ®c khai sinh. Lš do là vì Çó là m¶t bܧc k‰ ti‰p h®p lš sau khi công tác chuy‹n dÎch quy‹n tØ Çi‹n giäi nghïa Çã hoàn tÃt. Lúc ÇÀu các dÎch giä nghï ljn viŒc chuy‹n dÎch B¶ AACR2 Toàn Væn nhÜng Çây là m¶t công tác quá l§n ÇÓi v§i hai cá nhân dÎch giä. Quy‰t ÇÎnh cûa hai dÎch giä là ch†n dÎch b¶ quy t¡c biên møc rút g†n nÀy. Trong phÀn DÅn NhÆp T°ng Quát, tác giä nguyên tác, Ông Michael Gorman, Çã vi‰t nhÜ sau: "Quy‹n sách nÀy ÇÜ®c soån ra nh¢m truyŠn Çåt nh»ng ÇiŠu cÓt y‰u và nh»ng nguyên t¡c cæn bän cûa Ãn bän thÙ nhì cûa B¶ Quy T¡c Biên Møc Anh-MÏ, ÇÜ®c duyŒt låi næm 1988 (AACR2R)... Nh»ng quy t¡c ÇÜ®c gi» låi Çã ÇÜ®c vi‰t låi, ÇÖn giän hóa Çi, và, thông thÜ©ng, có kèm theo nh»ng thí dø m§i. ViŒc vi‰t låi nÀy có chû š làm n°i bÆt nh»ng quy t¡c dành cho nh»ng loåi tài liŒu thÜ©ng g¥p trong thÜ viŒn và do Çó giúp cho viŒc truy døng chúng ÇÜ®c dÍ dàng hÖn... Sau cùng, ÇÓi v§i c&aacue;c biên møc viên ª các nܧc không dùng ti‰ng Anh, h† có th‹ dùng Bän AACR2 Rút G†n nÀy nhÜ m¶t bän tóm lÜ®c t°ng h®p cûa nh»ng Ùng døng cûa AACR2." NhÜ th‰, rõ ràng là B¶ Quy T¡c Biên Møc Anh-MÏ Rút G†n nÀy có th‹ Çáp Ùng ÇÜ®c ÇÀy Çû nhu cÀu vŠ công tác biên møc cho phÀn l§n thÜ viŒn tåi ViŒt Nam. Sau khi LEAF-VN ÇÜ®c thành lÆp, d¿ án dÎch thuÆt nÀy ÇÜ®c chÃp thuÆn v§i Üu tiên cao. Hai dÎch giä thÆt s¿ b¡t tay vào công tác tØ mùa Hè 1998.

Công tác dÎch thuÆt lÀn nÀy có nhiŠu thuÆn l®i hÖn so v§i công tác dÎch quy‹n tØ Çi‹n thuÆt ng». Trܧc h‰t là vì Ça sÓ các tØ sº døng trong nguyên tác ÇŠu Çã ÇÜ®c chuy‹n dÎch trong quy‹n tØ Çi‹n thuÆt ng». ThÙ hai là vì n¶i dung cûa nguyên tác chÌ tÆp trung trong m¶t lãnh v¿c công tác cûa thÜ viŒn là công tác biên møc mà thôi. ThÙ ba là cä hai dÎch giä ÇŠu Çã có rÃt nhiŠu næm công tác trong ngành biên møc. M¶t thuÆn l®i n»a trong lÀn dÎch thuÆt nÀy là hai dÎch giä Çã có th‹ trao Ç°i các bän nháp rÃt nhanh b¢ng ÇiŒn thÜ. ViŒc trao Ç°i væn bän b¢ng ÇiŒn thÜ nÀy ÇÜ®c th¿c hiŒn dÍ dàng và có hiŒu quä cao do quy‰t ÇÎnh cûa hai dÎch giä trong viŒc sº døng nhu liŒu xº lš væn bän ti‰ng ViŒt tiêu chuÄn cûa H¶i Chuyên Gia ViŒt Nam (VPS= Vietnamese Professionals Society). Nh© tÃt cä nh»ng thuÆn l®i nÀy, th©i gian dÎch thuÆt Çã giäm Çi rÃt nhiŠu. TØ ÇÀu næm 1999, trên cÖ bän, viŒc dÎch thuÆt Çã hoàn tÃt. Th©i gian còn låi ÇÜ®c dành cho viŒc th¿c hiŒn Bäng DÅn Møc và PhÀn Minh H†a.

Bäng DÅn Møc ÇÜ®c th¿c hiŒn nh¢m giúp Ƕc giä có th‹ tìm ra dÍ dàng các Quy t¡c cho tØng vÃn ÇŠ g¥p phäi trong khi làm công tác biên møc. Trên nguyên t¡c, Bäng DÅn Møc nÀy ÇÜ®c chuy‹n dÎch tØ bäng dÅn møc b¢ng Anh ng» trong nguyên tác, nhÜng trên th¿c t‰, công tác không phäi chÌ ÇÖn thuÀn là chuy‹n dÎch. Các dÎch giä phäi s¡p x‰p låi theo vÀn ViŒt ng», m¶t sÓ tiêu ÇŠ b¢ng Anh ng» Çã bÎ loåi bÕ vì không cÀn thi‰t trong væn cänh cûa tiêu ÇŠ ViŒt ng», ngÜ®c låi nhiŠu tiêu ÇŠ ViŒt ng» Çã ÇÜ®c Çäo ngÜ®c, ho¥c thêm vào vài tØ Ç‹ cho rõ nghïa trong væn cänh ViŒt ng».

PhÀn Minh H†a ÇÜ®c các dÎch giä quy‰t ÇÎnh thêm vào Ç‹ giúp cho Ƕc giä nhÆn rõ cách áp døng các Quy t¡c. Các tài liŒu dùng cho PhÀn Minh H†a Çã ÇÜ®c ch†n l¿a theo m¶t sÓ tiêu chuÄn nhÜ sau:

• ÇÜ®c xuÃt bän tåi ViŒt Nam (trØ m¶t sÓ rÃt ít)
• phän änh nhiŠu loåi hình tài liŒu khác nhau
• phän änh nhiŠu loåi tiêu ÇŠ khác nhau
• phän änh nhiŠu chi ti‰t vŠ mô tä khác nhau

M‡i tài liŒu ÇŠu ÇÜ®c trình bày m¶t cách ÇÒng nhÃt nhÜ sau:

• thông tin trên trang nhan ÇŠ (ho¥c h¶p d¿ng, ho¥c trang ÇÀu,v.v...)
• các thông tin khác
• thÈ thÜ møc ÇŠ nghÎ
• các quy t¡c Çã áp døng:
- l¿a ch†n các Çi‹m truy døng
- hình thÙc tiêu ÇŠ
- mô tä
- ghi chú (n‰u cÀn)

Do hån ch‰ vŠ sÓ lÜ®ng tài liŒu có ÇÜ®c trong tay, các dÎch giä không th‹ minh h†a ÇÜ®c tÃt cä m†i loåi hình tài liŒu, tuy nhiên các dÎch giä Çã cÓ g¡ng ÇÜa vào PhÀn Minh H†a phÀn l§n các loåi hình tài liŒu thÜ©ng thÃy trong các sÜu tÆp cûa các thÜ viŒn trong nܧc. Trong m‡i loåi hình, các dÎch giä Çã cÓ g¡ng ÇÜa vào hai tài liŒu tiêu bi‹u. Các tài liŒu dùng trong PhÀn Minh H†a nÀy Çã ÇÜ®c s¡p x‰p theo các loåi hình tài liŒu nhÜ sau:

1. Sách

1. M¶t tác giä
2. Hai tác giä
3. Ba tác giä
4. Trên ba tác giä
5. SÜu tÆp
6. ƒn phÄm do h¶i Çoàn phát hành
7. H¶i nghÎ
8. Nhan ÇŠ ÇÒng nhÃt

1. ƒn phÄm liên tøc
2. Bän ÇÒ
3. Tài liŒu ghi âm
4. Tài liŒu ghi hình
5. HÒ sÖ ÇiŒn toán

D¿a trên phän änh tØ trong nܧc ÇÓi v§i quy‹n tØ Çi‹n thuÆt ng», lÀn nÀy các dÎch giä Çã quy‰t ÇÎnh dùng các tØ "biên møc", ''thÜ møc'' và ''møc løc'' Ç‹ dÎch các tØ Anh ng» "cataloging", "bibliography" và "catalog" cho phù h®p v§i thuÆt ng» Çã quen thu¶c trong nܧc. VŠ chính tä ViŒt ng», nói chung, bän dÎch nÀy cÛng theo các nguyên t¡c Çã sº døng trong quy‹n tØ Çi‹n thuÆt ng» (Hoàng Phê, Lê Anh HiŠn, ñào Thän. TØ Çi‹n chính tä ti‰ng ViŒt. In lÀn thÙ hai, có sºa ch»a, b° sung. Hà N¶i : Nhà XuÃt Bän Giáo Døc, 1988). VŠ ÇÎa danh (các Quy t¡c 45-47), các dÎch giä quy‰t ÇÎnh gi» nguyên tên g†i b¢ng Anh ng» trong nguyên tác. Lš do chính là tình trång chÜa ÇÜ®c thÓng nhÃt vŠ ÇÎa danh b¢ng ViŒt ng», các dÎch giä t¿ nhÆn không Çû tÜ cách Ç‹ quy‰t ÇÎnh trong viŒc ch†n các ÇÎa danh nÀy, ngoåi trØ m¶t sÓ rÃt ít nhÜ Hoa Kÿ, Úc, QuÀn Çäo Anh và Liên Bang Xô Vi‰t Çã trª thành rÃt ph° bi‰n trong nܧc. Các thí dø trong nguyên tác (ngay cä các thí dø vŠ tiêu ÇŠ cho tác giä cá nhân ho¥c h¶i Çoàn, cÛng nhÜ các tܧc hiŒu quš t¶c) cÛng ÇÜ®c gi» nguyên Ç‹ theo Çúng chû trÜÖng trong nguyên tác.

Tài liŒu chuy‹n dÎch nÀy ÇÜ®c ra Ç©i, trܧc tiên, là nh© s¿ khuy‰n khích và ûng h¶ tích c¿c cûa tác giä nguyên tác, Ông Michael Gorman. Ông Gorman không nh»ng Çã dÒng š cho phép các dÎch giä ti‰n hành công viŒc chuy‹n dÎch, ông còn nhÆn l©i vi‰t l©i gi§i thiŒu cho Ãn bän ÇÀu tiên b¢ng ViŒt ng» nÀy. Chúng tôi cÛng chân thành cäm tå s¿ ûng h¶ nhiŒt tình cûa các thành viên Ti‹u Ban ñông Á và Thái Bình DÜÖng cûa Ñy Ban Liên Låc QuÓc T‰ cûa H¶i ThÜ ViŒn Hoa Kÿ. Tåi phiên h†p trong th©I gian H¶i NghÎ Hàng Næm cûa H¶i ThÜ ViŒn Hoa Kÿ, vào tháng 6/1998, tåi Washington, D.C., các thành viên cûa Ti‹u Ban Çã nhÃt trí thông qua m¶t nghÎ quy‰t yêu cÀu H¶i ThÜ ViŒn Hoa Kÿ, h¶i Çoàn gi» bän quyŠn cûa nguyên tác, Ç¥c miÍn tÃt cä m†i ràng bu¶c vŠ tác quyŠn cho LEAF-VN trong viŒc dÎch và xuÃt bän bän uÓn sách nÀy. Chúng tôi cÛng xin ghi nhÆn thiŒn chí cûa H¶i ThÜ ViŒn Hoa Kÿ trong quy‰t ÇÎnh Ç¥c miÍn các ràng bu¶c vŠ tác quyŠn nÀy. ñây là lÀn thÙ hai H¶i ThÜ ViŒn Hoa Kÿ Çã ti‰p tay v§i chúng tôi trong viŒc xây d¿ng và phát tri‹n thÜ viŒn tåi ViŒt Nam b¢ng quy‰t ÇÎnh Ç¥c miÍn nÀy. Các dÎch giä cÛng xin chân thành tri ân s¿ giúp Ç« vŠ tài chánh cûa .. Ç‹ cho bän dÎch nÀy ÇÜ®c thành hình và ÇÜ®c phân phÓi ljn các thÜ viŒn tåi ViŒt Nam. Sau h‰t, các dÎch giä cÛng xin bày tÕ lòng bi‰t Ön ljn tÃt cä các thành viên cûa LEAF-VN trong viŒc chÃp thuÆn v§i Üu tiên cao cho d¿ án dÎch thuÆt nÀy, cÛng nhÜ trong viŒc n‡ l¿c vÆn Ƕng tài chánh cÀn thi‰t cho viŒc xuÃt bän và phân phÓi tài liŒu chuy‹n dÎch nÀy.

Các dÎch giä Çã cÓ g¡ng tÓi Ça trong công tác dÎch thuÆt, cÛng nhÜ trong viŒc cung cÃp các tài liŒu trong PhÀn Minh H†a, nhÜng ch¡c ch¡n tài liŒu nÀy cÛng không tránh khÕi còn có nh»ng sai sót. RÃt mong nhÆn ÇÜ®c các nhÆn xét, góp š, phê bình cûa Ƕc giä và ngÜ©i sº døng. Xin quš vÎ vui lòng gªi các nhÆn xét, góp š, phê bình vŠ:

Lâm Vïnh-Th‰

Head, Cataloguing Department
University of Saskatchewan Libraries
Room 36, Main Library/Murray Building
3 Campus Drive
Saskatoon, SK S7N 5A4
CANADA
Phone: (306) 966-5949
Fax: (306) 966-5919
E-mail: vinhthe.lam@usask.ca0

Thay m¥t các dÎch giä,

Lâm Vïnh-Th‰
ñåi H†c Saskatchewan
Saskatchewan, Canada
1/1999.