VPS Helv

Hieu va dung...VPS


Tieu de de muc...VNI

Hieu va Dung ...PDF

Chi dan chuyen tai
SUBJECT HEADINGS: HIEÅU VAØ DUØNG TÖØ NHÖ THEÁ NAØO ?
NGUYEÃN MINH HIEÄP, BA., MS.,
GÑ. Thö vieän ÑH Khoa hoïc Töï nhieân

Trong taøi lieäu nghieäp vuï Thoâng tin Thö vieän Tieáng Anh, Subject coù hai nghóa:
  • subject = chuû ñeà laø nghóa thoâng thöôøng
  • subject = ñeà muïc khi subject laø caùch vieát thu goïn cuûa subject heading. Sôû dó coù caùch vieát thu goïn laø vì Subject heading quaù thoâng duïng trong ngaønh thoâng tin thö vieän. Subject trong nghóa naøy thöôøng
    • ñi vôùi subject catalog = muïc luïc ñeà muïc
    • xuaát hieän trong nhöõng trang maøn hình cuûa moät heä thoáng muïc luïc tröïc tuyeán (online catalog).
            Ví duï:    AUTHOR (Taùc giaû)        TITLE (Nhan ñeà)        SUBJECT (Ñeà muïc)
Heading laø Tieâu ñeà. Trong ngaønh thoâng tin thö vieän, Tieâu ñeà mang yù nghóa laø Ñieåm truy caäp (Access point). Noùi caùch khaùc, Tieâu ñeà hay Ñieåm truy caäp laø Moät teân goïi, Moät töø, hay Moät kyù hieäu, qua ñoù ngöôøi tìm tin coù theå tìm kieám vaø ñònh vò ñöôïc thoâng tin.

Trong moät bieåu ghi thö muïc (bibliographic record), moãi tieâu ñeà mang moãi yù nghóa khaùc nhau phaûn aùnh coâng duïng khaùc nhau cuûa moãi ñieåm truy caäp giuùp ñoäc giaû ñònh vò thoâng tin hay taäp trung taøi lieäu theo yeâu caàu:

  • author heading = tieâu ñeà taùc giaû: ñònh vò vaø taäp trung taøi lieäu theo taùc giaû
  • title heading = tieâu ñeà nhan ñeà: ñònh vò vaø taäp trung taøi lieäu theo nhan ñeà
  • subject heading = tieâu ñeà ñeà muïc: ñònh vò vaø taäp trung taøi lieäu theo ñeà muïc hay noäi dung
Trong coâng taùc bieân muïc (cataloging), ba tieâu ñeà treân ñöôïc goïi laø nhöõng tieâu ñeà coù thaåm quyeàn (authority) hay tieâu ñeà chính. Ñieàu naøy chi phoái coâng vieäc thieát laäp heä thoáng tra cöùu trong Heä thoáng muïc luïc (catalog system) vaø coâng vieäc phaân tích heä thoáng (system analysis) ñeå thieát laäp neân nhöõng phaàn meàm quaûn lyù thoâng tin thö vieän. Noùi theo caùch cuûa nhaø thö vieän hoïc, vieäc thieát laäp heä thoáng tra cöùu phaûi tuaân theo vieäc Kieåm soaùt tieâu ñeà chính (Authority Control), ñoù laø Tieâu ñeà taùc giaû, Tieâu ñeà nhan ñeà, vaø Tieâu ñeà ñeà muïc. Ñoù laø lyù do Heä thoáng muïc luïc phaûi vaø chæ bao goàm:
  • muïc luïc taùc giaû (author catalog)
  • muïc luïc nhan ñeà (title catalog)
  • muïc luïc ñeà muïc (subject catalog)
Trong ñoù vieäc thieát laäp muïc luïc ñeà muïc laø coâng vieäc chính cuûa coâng taùc bieân muïc. Vì ñeå taïo neân nhöõng ñeà muïc hay tieâu ñeà ñeà muïc, ngöôøi caùn boä bieân muïc phaûi bieát vaän duïng kyõ thuaät vaø ngheä thuaät thieát laäp tieâu ñeà ñeà muïc. Moãi tieâu ñeà ñeà muïc phaûn aùnh moät noäi dung cuûa taøi lieäu . Moät taøi lieäu coù nhieàu noäi dung thì phaûi coù nhieàu tieâu ñeà ñeà muïc ñeå phaûn aùnh ñaày ñuû noäi dung taøi lieäu ñoù. Nhöõng tieâu ñeà ñeà muïc ñöôïc ñöa vaøo trong heä thoáng muïc luïc ñeå ñoäc giaû tra cöùu. Nhö theá heä thoáng muïc luïc ñeà muïc phaûn aùnh toaøn boä noäi dung kho taøi lieäu. Do ñoù tieâu ñeà ñeà muïc (subject heading) trôû neân heát söùc thoâng duïng trong ngaønh Thoâng tin Thö vieän töø khi Thö vieän hoïc ñöôïc xem nhö moät ngaønh khoa hoïc vaø ñöôïc hoïc taäp vaø giaûng daïy khaép nôi treân theá giôùi töø laâu.

Chuùng ta phaûi hieåu bieát caën keõ tính öu vieät cuûa tieâu ñeà ñeà muïc nhö ñöôïc trình baøy ôû treân ñeå thaáy raèng ngaønh thö vieän hoïc noùi chung vaø bieân muïc hoïc noùi rieâng treân theá giôùi ñöôïc hoïc taäp, giaûng daïy, vaø aùp duïng hôïp lyù nhö theá naøo:

  • Xaùc ñònh muïc ñích: Muïc ñích cuûa thö vieän laø keát noái con ngöôøi vôùi thoâng tin hoï muoán coù
  • Bieän phaùp thöïc hieän: Taøi lieäu chöùa trong thö vieän phaûi ñöôïc tìm thaáy baát cöù luùc naøo ñeå cung caáp thoâng tin ñoäc giaû caàn
  • Phöông thöùc thöïc hieän chuû yeáu:
    1. xeáp taøi lieäu treân giaù theo moân loaïi (Muïc ñích chính cuûa coâng taùc phaân loaïi)
    2. aán ñònh moãi taøi lieäu moät hay nhieàu tieâu ñeà ñeà muïc ñeå phaûn aùnh noäi dung vaø ñöa vaøo trong heä thoáng muïc luïc thö vieän (Coâng taùc bieân muïc ñeà muïc)
  • Töø ñoù coâng taùc bieân muïc bao goàm:
    1. bieân muïc moâ taû
    2. bieân muïc ñeà muïc
    3. phaân loaïi
Toùm laïi chuùng ta caàn phaûi bieát phaân bieät hai nghóa cuûa töø Subject (Chuû ñeà) vaø Subject (Ñeà muïc) ñeå dòch vaø hieåu ñuùng yù nghóa quan troïng cuûa Subject Heading laø Tieâu ñeà ñeà muïc chöù khoâng phaûi laø Ñeà muïc chuû ñeà nhö coù moät soá ñoàng nghieäp hieän ñang duøng.

Muoán bieát theâm chi tieát hôn veà Tieâu ñeà ñeà muïc, Söï khaùc nhau giöõa Tieâu ñeà ñeà muïc vôùi Töø khoùa, vaø nhöõng chuû ñeà khaùc veà Khoa hoïc Thoâng tin Thö vieän, quyù ñoàng nghieäp coù theå tham khaûo treân hai web sites sau ñaây cuûa Thö vieän Cao hoïc treân maïng Internet:

Neáu coù thaéc maéc vaø trao ñoåi xin lieân laïc qua ñòa chæ: nmhiep@hcmuns.edu.vn

TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

  1. ALA: Töø ñieån giaûi thích Thö vieän hoïc vaø Tin hoïc Anh Vieät / Dòch giaû: Phaïm Thò Leä Höông, Laâm Vónh Theá, vaø Nguyeãn Thò Nga. - Tucson, Arizona : Galen Press, Ltd., 1996.
  2. ANDERSEN, ELAINE. Learn Basic Library Skills / Elaine Andersen, Mary Gosling, vaø Mary Mortimer. - Canberra : DocMatrix Pty Ltd., 1998.
  3. BIAL, LINDA LAPUMA. Cataloging & Classification. - Urbana-Champaign: Graduate School of Library and Information Science, UIUC, 1996.
  4. BLANC-MONTMAYEUR, MARTINE. Choix vedettes matieøres aø l'intention des bibliotheøques / Martine Blanc-Montmayeur vaø Francoise Danset. - nouvelle eùdition. - Paris : Cercle de la Librarie, 1997.
  5. Cataloging. - Boston, Massachusetts : Graduate School of Library and Information Science, Simmons College, 1995.
  6. CHAN, LOIS MAI. - Cataloging and Classification : An Introduction. - New York : McGraw-Hill, 1994.
  7. CHAN, LOIS MAI. - Library of Congress Subject Headings : Principle and Application. - 3rd Edition . - Englewood, Colorado : Libraries Unlimited, Inc., 1995.
  8. HUNTER, ERIC J. Classification Made Simple. - Hampshire : Gower, 1988.
  9. GANENDRAN, JACKI. Learn Subject Access. - 2nd Edition. - Canberra : DocMatrix Pty Ltd., 1998.
  10. MORTIMER, MARY. Library Speak : A Grossary of Terms in Librarianship and Information Management.- Canberra : DocMatrix Pty Ltd., 1998.

Trôø veà ñaàu trang