logo






Công NghŒ Thông Tin Trong NŠn Kinh T‰ ThÎ TrÜ©ng

Lâm Vïnh Th‰
ñåi H†c Saskatchewan


1. M¶t Vài ñÎnh Nghïa và Ý NiŒm

1.1. Xã h¶i thông tin:

TØ "Information Society", dÎch sang ti‰ng ViŒt là "Xã h¶i thông tin", xuÃt hiŒn tØ ÇÀu thÆp niên 60 trong tác phÄm The Production and Distribution of Knowledge cûa tác giä Fritz Machlup, do Princeton University Press xuÃt bän næm 1962.

Trong tác phÄm nÀy, Machlup dã x‰p chung 30 ngành công nghiŒp vào 5 nhóm: giáo døc, nghiên cÙu và phát tri‹n, phÜÖng tiŒn truyŠn thông, máy móc thông tin, và, dÎch vø thông tin; ông g†i chung tÃt cä 5 nhóm nÀy là khu v¿c thông tin. Dùng các sÓ thÓng kê cûa næm 1958, ông tính ra r¢ng khu v¿c thông tin chi‰m ljn 29% GNP (Gross National Product = T°ng Sän LÜ®ng QuÓc Gia G¶p) và sº døng 31% l¿c lÜ®ng lao Ƕng tåi Hoa Kÿ. Ông cÛng tính ra r¢ng trong khoäng th©i gian tØ 1947 ljn 1958, khu v¿c thông tin Çã bành trܧng v§i tæng suÃt gÀn gÃp Çôi so v§i tæng suÃt cûa GNP. Và ông k‰t luÆn là xã h¶i Hoa Kÿ Çang ti‰n nhanh ljn m¶t hình thái m§i mà ông g†i là "xã h¶i thông tin".

S¿ tiên Çoán cûa Machlup Çã ÇÜ®c các tác giä sau ông ki‹m chÙng và xác nhÆn. ñ‰n ÇÀu thÆp niên 80, khu v¿c thông tin Çã sº døng ljn 46,6% l¿c lÜ®ng lao Ƕng tåi Hoa Kÿ, nhÜ ta thÃy trong bi‹u ÇÒ sau Çây:

Table 1.2    U.S. experienced civilian labor force by four sectors, 1800-1980

Sector's percent of total
Year     Agriculture     Industrial     Service     Information     Total            
labor force
(in million)
1800       87.2 1.4 11.3 0.2 1.5
1810       81.0 6.5 12.2 0.3 2.2
1820 73.0 16.0 10.7 0.4 3.0
1830 69.7 17.6 12.2 0.4 3.7
1840 58.8 24.4 12.7 4.1 5.2
1850 49.5 33.8 12.5 4.2 7.4
1860 40.6 37.0 16.6 5.8 8.3
1870 47.0 32.0 16.2 4.8 12.5
1880 43.7 25.2 24.6 6.5 17.4
1890 37.2 28.1 22.3 12.4 22.8
1900 35.3 26.8 25.1 12.8 29.2
1910 31.1 36.3 17.7 14.9 39.8
1920 32.5 32.0 17.8 17.7 45.3
1930 20.4 35.3 19.8 24.5 51.1
1940 15.4 37.2 22.5 24.9 53.6
1950 11.9 38.3 19.0 30.8 57.8
1960 6.0 34.8 17.2 42.0 67.8
1970 3.1 28.5 21.9 46.4 80.1
1980 2.1 22.5 28.8 46.6 95.8

Sources:  Data for 1800-1850 are estimated from Lebergott (1964) with missing data interpolated from Fabricant (1949); data for 1860-1970 are taken directly from Porat (1977); data for 1980 are base on U.S. Bureau of Labor Statistics projections (Bell 1979, p.185)

(Tài liŒu trích dÅn: The Control Revolution : Technological and Economic Origins of the Information Society / James R. Beniger. Cambridge, Mass. : Harvard University Press, 1986, tr. 24)

1.2. Công nghŒ thông tin:

TØ "Information Technology", g†i t¡t là IT, dÎch sang ti‰ng ViŒt là "Công nghŒ thông tin", ÇÜ®c sº døng Ç‹ chÌ chung tÃt cä nh»ng kÏ thuÆt/công nghŒ liên quan ljn viŒc thu thÆp, lÜu tr», xº lš và truyŠn Çåt thông tin, bao gÒm cä d» kiŒn, âm thanh, và hình änh (Theo tài liŒu: Information Technology and New Growth Opportunities. Paris : OECD, 1989, tr. 11).

Do Çó, IT bao gÒm tÃt cä nh»ng kÏ thuÆt vi-ÇiŒn-tº (micro-electronic) và quang-ÇiŒn-tº (opto-electronic) Çã ÇÜ®c ÇÜa vào sº døng trong các ti‰n trình công nghiŒp sän xuÃt hàng tiêu dùng cÛng nhÜ trong khu v¿c dÎch vø. Nó bao gÒm tÃt cä các khu v¿c công nghiŒp ch‰ tåo nhÜ sän xuÃt máy ÇiŒn toán, các máy móc dùng trong væn phòng, các máy móc vŠ viÍn thông, các rô-bô công nghiŒp, các ngành sän xuÃt các b¶ phÆn ÇiŒn tº, và các cÖ sª sän xuÃt nhu liŒu (software).

Trong th©i gian 10 næm qua, các phát tri‹n m§i cûa IT ÇŠu mang 3 Ç¥c Çi‹m rõ nét:
* khä næng sän xuÃt các b¶ phÆn ÇiŒn tº càng ngày càng nhÕ
*khä næng xº lš thông tin cûa các b¶ phÆn ÇiŒn tº càng ngày càng tæng
*giá thành sän xuÃt càng ngày càng giäm

1.3. Kinh t‰ thÎ trÜ©ng:

ñÜ®c quan niŒm nhÜ ÇÓi nghÎch v§i kinh t‰ chÌ huy (hay kinh t‰ k‰ hoåch hóa), kinh t‰ thÎ trÜ©ng bao gÒm các Ç¥c Çi‹m nhÜ sau:
* không có m¶t k‰ hoåch phát tri‹n chung cho cä nܧc
* s¿ can thiŒp cûa nhà nܧc rÃt gi§i hån
* s¿ phát tri‹n cûa nŠn kinh t‰ d¿a vào quy luÆt cÖ bän cûa thÎ trÜ©ng vŠ cung và cÀu
* s¿ cånh tranh gi»a các xí nghiŒp, Ç¥t trên 2 y‰u tÓ chính là chÃt lÜ®ng và giá thành cûa sän phÄm, ÇÜ®c chÃp nhÆn và khuy‰n khích

2. TÀm Quan Tr†ng Cûa IT Trong NŠn Kinh T‰ ThÎ TrÜ©ng

2.1. ThΠTrܩng IT:

Theo thÓng kê cûa OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development = T° ChÙc H®p Tác và Phát Tri‹n Kinh T‰), næm 1995, thÎ trÜ©ng IT trên toàn th‰ gi§i, chÌ d¿a vào sÓ thÜÖng vø cûa các nhà sän xuÃt chính mà thôi, mang trÎ giá là 527,9 tÏ MÏ Kim.

Gi»a 1987 và 1994, tæng suÃt cûa IT là gÀn gÃp Çôi tæng suÃt cûa GDP (Gross Domestic Product = T°ng Sän LÜ®ng N¶i ñÎa G¶p) trên toàn th‰ gi§i, và Ç¥c biŒt là rÃt cao tåi khu v¿c Châu Á.

Gi»a 1985 và 1995, thÎ trÜ©ng IT trãi qua m¶t thay ÇÓi mang tính cÖ cÃu, v§i hai hܧng rõ rŒt. Hܧng thÙ nhÙt là m¶t s¿ sút giäm tÜÖng ÇÓi vŠ cÜÖng liŒu (hardware) ÇÓi nghÎch låi v§i m¶t s¿ gia tæng rõ rŒt vŠ nhu liŒu và dÎch vø (software and services). Thí dø: con sÓ vŠ nhu liŒu Çã tæng tØ 13,5% lên ljn 18,4%. Hܧng thÙ hai là riêng vŠ cÜÖng liŒu, có m¶t s¿ tæng v†t cûa máy ÇiŒn toán cá nhân (hay vi-tính, micro-computers hay personal computers, hay PC) tØ 21% lên ljn 31%; sÓ máy cÛ trung (mini-computers) giäm tØ 30% xuÓng còn 13%; sÓ máy cÛ l§n (Mainframe) giäm tØ 11% xuÓng còn 4%.

2.2. ThÎ TrÜ©ng Bán DÄn (Semiconductors Market):

Trong nh»ng næm gÀn Çây, công nghŒ bán dÅn träi qua m¶t giai Çoån phát tri‹n chÜa tØng có, Ç¥c biŒt tåi khu v¿c Châu Á. Vào næm 1995, ñông Nam Á cùng v§i NhÆt Bän là nÖi tiêu thø gÀn phân n»a sÓ bán dÅn cûa toàn th‰ gi§i. TriŠu Tiên hiŒn dÅn ÇÀu cä th‰ gi§i vŠ m¥t sän xuÃt các b¶ nh§ loåi DRAM (Dynamic Random Access Memories, tÙc là loåi 16 MB), là khu v¿c mà NhÆt Bän Çã ch‰ ng¿ trong thÆp niên 80.

TrÎ giá cûa thÎ trÜ©ng bán dÅn tæng 37% trong næm 1995, sau khi Çã tæng Ƕ 30% trong hai næm trܧc Çó. S¿ gia tæng ghê g§m nÀy là hÆu quä cûa s¿ tæng v†t cûa máy ÇiŒn toán cá nhân PC.

Trong suÓt th©i gian 1990-1995, tæng suÃt cûa sÓ thÜÖng vø vŠ bán dÄn cûa các công ty Châu Á luôn luôn dÅn ÇÀu nhÜ trong bäng thÓng kê sau Çây:

Tæng SuÃt cûa SÓ ThÜÖng Vø X‰p theo Công Ty, 1990-1995

Gia Tæng PhÀn Træm So V§i Næm Trܧc


1990    
1991    
1992    
1993    
1994    
1995    
Các công ty Hoa Kÿ:       13.2 9.0 18.2 37.1 23.21 30.9
Các công ty NhÆt Bän:       -2.9 10.0 -0.4 25.4 29.5 35.4
Các Công ty Châu Âu:       24.2 3.7 5.2 14.9 28.4 31.2
Các công ty Châu Á:       49.4 29.5 43.2 58.7 58.5 80.7
Cä th‰ gi§i: 7.1 9.6 9.3 31.2 28.8 37.2
(Tài liŒu trích dÅn:   Information Technology Outlook  1997. Paris : OECD, 1997. Tr. 29.)

2.3. MÙc ñÀu TÜ VŠ Bán DÄn:

ThÓng kê tài chính th‰ gi§i cho thÃy rõ 2 ÇiŠu:
* sinh hoåt ÇÀu tÜ trong ngành bán dÅn bi‰n ǰi tÜÖng ÇÓi theo chu kÿ, nghïa là có lên có xuÓng rÒi lên trª låi
* có m¶t tÜÖng quan thuÆn rÃt rõ gi»a mÙc ÇÀu tÜ và sÓ thÜÖng vø, khi ÇÀu tÜ gia tæng thì thÎ trÜ©ng l§n månh, khi ÇÀu tÜ sút giäm thì thÎ trÜ©ng bÎ suy y‰u

Figure 1.14  Worldwide semicinductor sales and investment, 1985-97 1
Variation from previous year


1. Estimates for 1996, forcasts for 1997.
Souce: OECD Secretariat, based on Dataquest data.

(Tài liŒu trích dÅn: Information Technology Outlook 1997. Paris : OECD, 1997. Tr. 31)

Næm 1995, t°ng sÓ ÇÀu tÜ cûa ngành bán dÅn ܧc tính vào khoäng 35 t› MÏ kim, tæng 60% so v§i næm 1994. Nhìn vào tØng khu v¿c ÇÎa lš, tình hình ÇŠu giÓng nhau, nhÜng riêng tåi khu v¿c Châu Á, mÙc ÇÀu tÜ Çã tæng v†t rÃt nhanh.

Figure 1.14  Semicinductor market and investments by region1
Million US$


1. Estimates for 1996.
Souce: OECD Secretariat, based on Dataquest data.

(Tài liŒu trích dÅn: Information Technology Outlook 1997. Paris : OECD, 1997. Tr. 32)

MÙc Ƕ tÆp trung trong công nghiŒp bán dÅn ti‰p tøc gia tæng. Næm 1987, 9 công ty dÄn ÇÀu chi‰m 48.9% sÓ thÜÖng vø, næm 1995, con sÓ nÀy tæng lên ljn 52.5%. Lš do chính là vì vÓn ÇÀu tÜ trong ngành nÀy Çã gia tæng khûng khi‰p. Næm 1970, tính trung bình, vÓn xây cÃt m¶t nhà máy bán dÅn là vào khoäng 4 triŒu MÏ kim, næm 1995, con sÓ nÀy là vào khoäng 1,2 t› MÏ kim. INTEL vÅn ti‰p tøc là công ty dÅn ÇÀu vŠ sän xuÃt bán dÅn trên toàn th‰ gi§i.

Figure 1.9  Top 20 semiconductor companies, 1994-95
Million US$ and percentage


Company                  Country             1995         1994         Growth(%) Market share (%)         CAGR
1987/95 (%)        
1987    
1.   Intel United States 13 172 10 099 30.4 8.7 31.3 1 491
2.   NEC Japan 11 314 7 961 42.1 7.5 16.4 3 368
3.   Toshiba Japan 10 077 7 556 33.4 6.7 16.2 3 029
4.   Hitachi Japan 9 137 6 644 37.5 6.0 16.9 2 618
5.   Motorola United States 8 732 7 238 20.6 5.8 17.3 2 434
6.   Samsung Rep. Of Korea 8 329 4 832 72.4 5.5 49.8 328
7.   Texas Instrmt United States 7 831 5 552 41.0 5.2 17.7 2 127
8.   Fujitsu Japan 5 538 3 869 43.1 3.7 15.1 1 801
9.   Mitsubishi Japan 5 272 3 772 39.8 3.5 17.1 1 492
10.  Hyundai Rep. of Korea 4 132 1 521 171.7 2.7 n.a. n.a.
11.   Philips Netherlands 3 901 2 920 33.6 2.6 11.8 1 602
12.   SGS-Thomson France 3 554 2 640 34.6 2.3 19.4 859
13.   IBM United States 3 522 3 035 16.0 2.3 n.a. n.a.
14.   Matsushita Japan 3 476 2 896 20.0 2.3 11.5 1 457
15.   Siemens Germany 3 062 2 090 46.5 2.0 21.2 657
16.   LG Semicon Rep. of Korea 2 863 1 697 68.7 1.9 n.a. n.a.
17.   Sanyo Japan 2 714 2 321 16.9 1.8 15.6 851
18.   Micron Technology Rep. of Korea 2 601 1 492 74.3 1.7 n.a. n.a.
19.   Sharp Japan 2 592 2 188 18.5 1.7 20.3 590
20.   Nat. Semicond. United States 2 408 2 033 19.0 1.6 6.0 1 506
    Other 37 045 27 906 32.7 24.5 n.a. n.a.
    TOTAL: 151 272 110 252 37.2 100.0 18.8 38 251

Source: Dataquest.


(Tài liŒu trích dÅn: Information Technology Outlook 1997. Paris : OECD, 1997. Tr. 33).

2.4. K‰t Mång và DÎch Vø:

Cho ljn ÇÀu thÆp niên 80, phÀn l§n các hŒ thÓng thông tin là hŒ thÓng dùng máy l§n (mainframe). Sang thÆp niên 80, công nghŒ thông tin chuy‹n sang môi trÜ©ng desktop (desktop environment) v§i nhiŠu máy nhÕ (PC) hÖn. TØ ÇÀu thÆp niên 90, thì thÎ trÜ©ng IT låi bi‰n chuy‹n n»a, và lÀn nÀy thì nghiêng h£n vŠ hܧng "k‰t mång" (Network), v§i các kÏ thuÆt vŠ tÜÖng quan server-client và vŠ INTERNET hoàn toàn ch‰ ng¿. Các kÏ thuÆt nÀy Çòi hÕi nh»ng b¶ nh§ RAM l§n hÖn, tÓc Ƕ tính toán nhanh hÖn, nh»ng nhu liŒu phÙc tåp hÖn dùng cho các mång và trong INTERNET. Næm 1994, sÓ mång cøc b¶ LAN (Local Area Network) trên toàn th‰ gi§i là 4,8 triŒu. Vào tháng 1 næm 1997, sÓ host trên INTERNET là 16,1 triŒu.

Figure 1.17  Worldwide LAN server installed base, 1994
Total = 4.8 million units


(Tài liŒu trích dÅn: Information Technology Outlook 1997. Paris : OECD, 1997. Tr. 34)

Figure 1.19  Number of Internet host worldwide
Million units


(Tài liŒu trích dÅn: Information Technology Outlook 1997. Paris : OECD, 1997. Tr. 35 )

V§i Çà gia tæng cûa viŒc k‰t mång, nhu cÀu vŠ hŒ thÓng xº lš (OS = Operating System) và vŠ nhu liŒu cho các server Çã gia tæng d» di. Trong lãnh v¿c các hŒ thÓng sº døng máy l§n thì UNIX dÅn ÇÀu vŠ viŒc cung cÃp OS cho các server. Trong lãnh v¿c LAN, tÙc các mång nhÕ, phÀn l§n sº døng PC, thì Novell gÀn nhÜ Ç¶c chi‰m thÎ trÜ©ng.

Trong khu v¿c INTERNET, sÓ bán vŠ server gia tæng 35%, v§i Sun Microsystems dÄn ÇÀu. VŠ nhu liŒu Ç‹ sº døng INTERNET, sÓ bán Çã lên ljn gÀn 1 t› MÏ kim trong næm 1995, v§i hai công ty Netscape và Microsoft là hai nhà cung cÃp chính.

3. Tác ñ¶ng Cûa IT Trên Các CÖ Sª Kinh Doanh

3.1. Trên Næng SuÃt:

Næng suÃt là m¶t š niŒm bŠ ngoài có vÈ dÍ hi‹u nhÜng thÆt ra khá r¡c rÓi. Nói m¶t cách ÇÖn giän thuÀn túy lš thuy‰t thì næng suÃt là tÏ lŒ gi»a nhÆp kiŒn (input) và xuÃt kiŒn (output) trong m¶t hŒ thÓng sän xuÃt. N‰u nhÆp kiŒn giäm mà xuÃt kiŒn tæng thì næng suÃt tæng lên và ngÜ®c låi. Trên th¿c t‰ thì không ÇÖn giän nhÜ vÆy, vì nhÆp kiŒn bao gÒm nhiŠu y‰u tÓ phÙc tåp nhÜ nguyên liŒu, næng lÜ®ng, thi‰t bÎ, nhân công, tÜ bän (vÓn), và cä phÜÖng thÙc và ti‰n trình sän xuÃt. Dù sao phäi nhÆn r¢ng næng suÃt là m¶t y‰u tÓ c¿c kÿ quan tr†ng trong s¿ sÓng còn cûa bÃt cÙ cÖ sª kinh doanh nào. Bªi vì nó quy‰t ÇÎnh giá thành ÇÖn vÎ (unit cost) cho các sän phÄm ho¥c dÎch vø mà cÖ sª kinh doanh cung cÃp, tØ Çó giúp xí nghiŒp Ãn ÇÎnh giá bán và mÙc l©i cho xí nghiŒp

NhÜ trên Çã nói, muÓn tæng næng suÃt thì phäi làm th‰ nào cho nhÆp kiŒn giäm xuÓng. Trong các y‰u tÓ nhÆp kiŒn k‹ trên ta thÃy r¢ng các y‰u tÓ nguyên liŒu, næng lÜ®ng và nhân công chi‰m m¶t tÏ lŒ rÃt l§n trong chi phí sän xuÃt. ViŒc áp døng IT trong xí nghiŒp làm giäm rÃt nhiŠu các chi phí loåi nÀy. Các trang thi‰t bÎ vŠ CAD-CAM (CAD = Computer-Aided Design; CAM = Computer-Aided Manufacturing) giúp tìm ra phÜÖng thÙc và ti‰n trình sän xuÃt tÓi Üu, vØa tÆn døng nguyên liŒu, vØa ti‰t kiŒm næng lÜ®ng, và cÛng vØa giäm b§t nhân công. Dï nhiên, các trang thi‰t bÎ nÀy rÃt là tÓn kém, nên trong giai Çoån ÇÀu, næng suÃt có th‹ bÎ sút giäm do y‰u tÓ nhÆp kiŒn tÜ bän quá cao. NhÜng sau mt th©i gian thì k‰t quä tæng næng suÃt së rÃt rõ rŒt.

NhÜ trong phÀn 2.3 MÙc ñÀu TÜ VŠ Bán DÅn, ta dã thÃy mÙc ÇÀu tÜ cÛng nhÜ thÎ trÜ©ng bán dÅn Çã gia tæng lên ÇŠu Ç¥n m¶t cách rõ rŒt tØ ÇÀu thÆp niên 90. Bäng thÓng kê sau Çây cÛng cho thÃy mt s¿ gia tæng næng suÃt ÇŠu Ç¥n tØ ÇÀu thÆp niên 90 trong các công nghiŒp ch‰ bi‰n tåi 12 nܧc phát tri‹n trên th‰ gi§i.

Annual Indexes of manufacturing productivity and related measures, 12 countries.

(1992=100)


Item and country     1990       1991       1992       1993       1994       1995      
United States     95.7 97.9 100.0 103.6 108.1 1119
Canada 95.8 96.3 100.0 103.6 105.6 107.2
Japan 95.4 99.4 100.0 100.5 101.2 106.6
Belgium 95.6 98.7 100.0 104.2 110.1 NA
Denmark 96.0 97.9 100.0 106.4 NA NA
France 99.1 98.7 100.0 101.8 110.4 113.7
Germany 98.2 101.7 100.0 101.2 108.5 112.0
Italy 92.8 95.3 100.0 104.2 106.9 111.2
Netherlands 98.6 99.6 100.0 101.9 109.4 NA
Norway 96.8 96.2 100.0 100.4 102.2 103.1
Sweden 95.0 95.0 100.0 106.7 115.7 119.6
United Kingdom 90.1 94.4 100.0 105.4 109.4 109.4
Output
United States 95.7 97.9 100.0 103.6 108.1 1119
Canada 95.8 96.3 100.0 103.6 105.6 107.2
Japan 95.4 99.4 100.0 100.5 101.2 106.6
Belgium 95.6 98.7 100.0 104.2 110.1 NA
Denmark 96.0 97.9 100.0 106.4 NA NA
France 99.1 98.7 100.0 101.8 110.4 113.7
Germany 98.2 101.7 100.0 101.2 108.5 112.0
Italy 92.8 95.3 100.0 104.2 106.9 111.2
Netherlands 98.6 99.6 100.0 101.9 109.4 NA
Norway 96.8 96.2 100.0 100.4 102.2 103.1
Sweden 95.0 95.0 100.0 106.7 115.7 119.6
United Kingdom 106.4 100.6 100.0 101.2 105.5 107.6

(Tài liŒu trích dÅn: Productivity Statistics, trong tÆp san National Productivity Review, vol. 16, no. 1, winter 1996, tr. 93).

HiŒn nay tåi B¡c MÏ, Ç¥c biŒt tåi Canada, Çã có nh»ng cÓ g¡ng trong khu v¿c kinh t‰ tÜ nhân Ç‹ tìm hi‹u, ghi nhÆn và Çánh giá mÙc Ƕ tác Ƕng cûa IT trên næng suÃt trong các xí nghiŒp sän xuÃt hàng hóa cÛng nhÜ cung cÃp dÎch vø. Tåi Canada, tØ vài næm nay, Çã xuÃt hiŒn m¶t t° chÙc mang tên là Canadian Information Productivity Award (CIPA) v§i møc Çích hàng næm tuy‹n ch†n và trao t¥ng giäi thܪng cho các xí nghiŒp Çã Çåt ÇÜ®c mÙc tæng næng suÃt cao do áp døng IT. Chúng ta có th‹ vào INTERNET và džc xem các hoåt Ƕng cûa CIPA tåi URL nhÜ sau: http://www.cipa.com.

3.2. Trên Sän PhÄm:

3.21. Trên giá thành cûa sän phÄm:

Khi næng suÃt tæng lên thì sÓ hàng hóa sän xuÃt ra ÇÜ®c nhiŠu hÖn và nhÜ vÆy giá thành ÇÖn vÎ cûa sän phÄm giäm xuÓng. ViŒc nÀy së giúp cho sÓ bán cûa sän phÄm cûa xí nghiŒp tæng lên và ÇiŠu nÀy có nghïa là xí nghiŒp së thu vào nhiŠu l®i nhuÆn hÖn.

Các bäng thÓng kê sau Çây cûa ViŒn ThÓng Kê Canada (Statistics Canada) cho thÃy rõ tác Ƕng cûa IT lên giá thành cûa các sän phÄm sän xuÃt tåi Canada. TÃt cä các bäng nÀy ÇŠu d¿a trên chÌ sÓ 100 cûa næm 1986. Ta thÃy rÃt rõ là các khu v¿c sän xuÃt hàng hóa chÎu tác Ƕng tr¿c ti‰p cûa IT, nhÜ b¶ phÆn và thi‰t bÎ ÇiŒn tº, máy thâu âm, viÇêô, truyŠn hình, ÇŠu có chÌ sÓ giá cä søt giäm quan tr†ng trong khoäng th©i gian 1990-1995.

D694127: IPPI 1986


YEAR

ChÌ SÓ Giá Cä : Công NghiŒp Sän XuÃt B PhÆn và Thi‰t BÎ ñiŒn Tº

(Tài liŒu trích dÅn: Industry Product Price Index. Electronic Parts & Components Industry.
Ottawa : Statistics Canada, 1997. LÃy ra tØ CD-ROM CANSIM cûa Statistics Canada)

P800231: CPI, 1992 CLASS, CDA, 1986


YEAR

ChÌ SÓ Giá Tiêu Thø : Thi‰t BÎ và DÎch Vø Giäi Trí Trong Nhà

(Tài liŒu trích dÅn: Consumer Price Index. Home Entertainment Equipment & Services. Ottawa : Statistics Canada, 1997. LÃy ra tØ CD-ROM CANSIM cûa Statistics Canada)


P800232: CPI, 1992 CLASS, CDA, 1986


YEAR

ChÌ SÓ Giá Tiêu Thø : Thi‰t BÎ VŠ Âm Thanh

(Tài liŒu trích dÅn: Consumer Price Index. Audio Equipment. Ottawa: Statistics Canada, 1997. LÃ y ra tØ CD-ROM CANSIM cûa Statistics Canada)

P800234: CPI, 1992 CLASS, CDA, 1986


YEAR

ChÌ SÓ Giá Tiêu Thø : Thi‰t BÎ ViÇêô

(Tài liŒu trích dÅn: Consumer Price Index. Audio Equipment. Ottawa: Statistics Canada, 1997. LÃy ra tØ CD-ROM CANSIM cûa Statistics Canada)

3.22. Trên chÃt lÜ®ng cûa sän phÄm:

ñã có næng suÃt tæng, giá thành cûa sän phÄm giäm, các xí nghiŒp còn cÀn phäi sän xuÃt nh»ng sän phÄm có chÃt lÜ®ng cao m§i mong sÓng còn và l§n månh trong nŠn kinh t‰ thÎ trÜ©ng Ç¥t cÖ sª trên cånh tranh. IT cÛng së Çóng m¶t vai trò rÃt quan tr†ng trong lãnh v¿c nÀy. IT së giúp các xí nghiŒp trong viŒc thi‰t k‰ và sän xuÃt ÇÜ®c nh»ng sän phÄm vØa ÇËp, vØa "thông minh" b¢ng cách cài Ç¥t vào trong các sän phÄm nÀy nhiŠu loåi chÜÖng trình (program) Ç‹ thÕa mãn gÀn nhÜ tÃt cä nh»ng yêu cÀu cûa ngÜ©i tiêu thø. Thí dø vŠ nh»ng "sän phÄm thông minh" (smart products) nÀy có rÃt nhiŠu trong Çû m†i công nghiŒp, chÌ xin k‹ ra m¶t vài sän phÄm thÆt thông døng. Các nhu liŒu vŠ xº lš væn bän (word-processing software) ph° bi‰n hiŒn nay ÇŠu có các khä næng sau Çây: sºa l°i chính tä, s¡p x‰p trình bày væn bän theo yêu cÀu cûa ngÜ©i sº døng (theo lÓi thÜ tØ, theo lÓi báo cáo...), vv. Các máy viÇêô ÇŠu có khä næng t¿ Ƕng thâu các chÜÖng trình phát hình trên truyŠn hình theo Çúng th©i khóa bi‹u do ngÜ©i sº døng Ãn ÇÎnh trܧc. Các hŒ thÓng ÇiŒn thoåi trong công tÜ sª ÇŠu ÇÜ®c chÜÖng trình hóa (programmed) Ç‹ thu bæng các cú g†i ljn khi ngÜ©i ÇÜ®c g†i không có m¥t, Ç‹ chuy‹n các cú g†i ljn m¶t máy khác, Ç‹ có th‹ h†p h¶i nghÎ b¢ng ÇiŒn thoåi (teleconferencing), vv. Ai cÛng bi‰t r¢ng trong vòng 10 næm qua, các máy ÇiŒn toán cá nhân (PC) Çã không nh»ng søt giäm giá bán rÃt nhiŠu mà còn gia tæng khä næng cûa máy ljn mÙc khó tܪng tÜ®ng n°i vŠ m†i m¥t : tÓc Ƕ tính toán, b¶ nh§ RAM, sÙc chÙa d» kiŒn, vv.

3.3. Trên T° ChÙc Và Quän Lš Xí NghiŒp

3.31. Trên cÖ cÃu t° chÙc cûa xí nghiŒp:

Vai trò cûa IT trong hŒ thÓng t° chÙc cûa xí nghiŒp càng ngày càng trª nên quan tr†ng. IT trª thành m¶t b¶ phÆn không th‹ thi‰u ÇÜ®c cûa m†i xí nghiŒp. Trong nh»ng công ty l§n, loåi Ça-quÓc-gia (multinational), m¶t chÙc vø hoàn toàn m§i mÈ Çã ÇÜ®c tåo ra, Chief Information Officer, hay CIO, Ç‹ chÎu trách nhiŒm vŠ toàn b¶ hŒ thÓng thông tin cûa xí nghiŒp. ChÙc vø nÀy thÜ©ng ÇÜ®c x‰p ª cÃp Phó Chû TÎch Công ty (Vice-President, hay VP) nghïa là ª cÃp rÃt cao trong xí nghiŒp. Ÿ các công ty nhÕ hÖn, Çåi Ça sÓ ÇŠu có m¶t b¶ phÆn ª cÃp Phòng/Ban (Department) chÎu trách nhiŒm vŠ IT, thÜ©ng ÇÜ®c g†i là Systems Department.

ViŒc thi‰t k‰ và th¿c hiŒn IT trong hŒ thÓng t° chÙc cûa xí nghiŒp rÃt phÙc tåp, Çòi hÕi nhiŠu ÇÀu tÜ suy nghï trong viŒc k‰ hoåch hóa. M¶t ÇiŠu ch¡c ch¡n së xäy ra là m¶t s¿ thay ǰi rÃt sâu r¶ng và mang tính cÖ cÃu trong mô hình t° chÙc cûa xí nghiŒp. S¿ thay ǰi cÖ cÃu nÀy chÌ mang ljn thành công v§i ÇiŠu kiŒn có m¶t thay ǰi sâu xa vŠ n‰p suy nghï và hành Ƕng tØ cÃp lãnh Çåo xí nghiŒp ljn toàn th‹ nhân viên. TØ khoäng hÖn m¶t thÆp niên trª låi Çây, ngÜ©i ta Çã nói rÃt nhiŠu vŠ hiŒn tÜ®ng ǰi m§i nÀy, tØ "reengineering" Çã ÇÜ®c sº døng Ç‹ chÌ hiŒn tÜ®ng Çó. Phäi phân biŒt rõ là "reengineering" Çi xa hÖn "innovation" rÃt nhiŠu, nó không phäi chÌ ÇÖn thuÀn là ǰi m§i cái cÛ Çang có, mà là khªi s¿ m¶t cái hoàn toàn m§i. Và trên h‰t, mô hình t° chÙc cûa xí nghiŒp phäi là m¶t mô hình "mª" (open), nghïa là phäi có tính linh Ƕng, luôn luôn s¤n sàng có th‹ bi‰n ǰi Ç‹ thích h®p v§i nh»ng tác Ƕng m§i tØ bên ngoài.

Các mô hình sau Çây cho thÃy rõ s¿ phÙc tåp cûa viŒc thi‰t k‰ và th¿c hiŒn IT trong hŒ thÓng t° chÙc cûa xí nghiŒp:

Figure I.2. Phase by Phase Development of Key Ingredients for Effective IT Implementation


Key Ingredients     Phase One
Generating the Context for IT      
       Phase Two
Designing an IT System      
       Phase Three
Putting the IT System into Practice      
-------- ---------- -------- --------
Alignment Vision aligned
with business, organization, and technology strategies
System design aligned with vision Operational use of system aligned with vision
Commitment/ Support/ Ownership HIgh organizational commitment; stake-holder support for IT System designed to tap and promote user ownership Users feel strong ownership for system
Competence/ Mastery General task competence and IT literacy System designed to use and promote mastery Users mastering the system

(Tài liŒu trích dÅn: Up and Running : Integrating Information Technology and the Organization / Richard E. Walton. Boston, Mass. : Harvard Business School Press, 1989. Tr. 5)

Figure 1-1. Factors in the Development of Effective Organizations


(Tài liŒu trích dÅn: Up and Running : Integrating Information Technology and the Organization / Richard E. Walton. Boston, Mass. : Harvard Business School Press, 1989. Tr. 14).

SÖ ÇÒ t° chÙc cûa xí nghiŒp së bÎ bi‰n dång rÃt nhiŠu. Nói chung hình thái t° chÙc mà các xí nghiŒp Çã sº døng trong suÓt th©i Çåi phát tri‹n công nghiŒp (Industrial Age) không còn thích h®p trong th©i Çåi thông tin (Information Age) nÀy n»a. Các mô hình sau Çây cho thÃy s¿ khác biŒt l§n lao nÀy:

THE ORGANIZATION CHART - INDUSTRIAL AGE



(Tài liŒu trích dÅn: Worklife Visions : Redefining Work for the Information Economy / Jeffrey J. Hallett. Alexandria, Va. : American Society for Personnel Administration, 1987. Tr. 132).


THE ORGANIZATION CHART - INFORMATION AGE


(Tài liŒu trích dÅn: Worklife Visions : Redefining Work for the Information Economy / Jeffrey J. Hallett. Alexandria, Va. : American Society for Personnel Administration, 1987. Tr. 134).3.32.

3.32. Trên quän lš nhân viên:

Quän lš nhân viên (QLNV) là m¶t lãnh v¿c vŠ quän lš khá phÙc tåp. Ban/Phòng Nhân viên không nh»ng phäi luôn luôn n¡m v»ng tình hình bi‰n ǰi liên tøc vŠ sÓ ngÜ©i xí nghiŒp sº døng, mà còn phäi luôn luôn giäi quy‰t các vÃn ÇŠ tuy‹n ch†n, huÃn luyŒn, ÇiŠu Ƕng, thæng thܪng, kÏ luÆt, lÜÖng b°ng, quyŠn l®i cûa nhân viên xí nghiŒp. ñ‹ làm tÓt tÃt cä các m¥t công tác nÀy, m¶t hŒ thÓng thông tin thÆt hoàn häo cÀn phäi có. HŒ thÓng nÀy bao gÒm nhiŠu b¶ phÆn có quan hŒ h»u cÖ v§i nhau, cài Ç¥t trong m¶t mång cøc b¶ (LAN), hay ngay cä trong m¶t mång r¶ng l§n (WAN = Wide Area Network) bao trùm toàn b¶ cÖ sª ª kh¡p nÖi cûa m¶t xí nghiŒp loåi l§n. M°i b¶ phÆn trong hŒ thÓng së Çäm trách m¶t chÙc næng thông tin khác nhau, thí dø nhÜ, thÓng kê, phân loåi nhân viên, khä næng chuyên môn cûa nhân viên, lÜÖng b°ng, k‰ hoåch, d¿ án, vv. Nh»ng phát tri‹n cûa IT trong 10 næm vØa qua giúp giäi quy‰t các nhu cÀu vŠ QLNV m¶t cách rÃt có hiŒu quä. Các b¶ nhu liŒu (software packages) vŠ QLNV hiŒn ÇÜ®c sº døng rÃt r¶ng rãi trong m†i xí nghiŒp l§n nhÕ, giúp các nhà quän lš thi‰t lÆp, th¿c hiŒn, và theo dõi các phÜÖng án vŠ QLNV v§i hiŒu næng rÃt cao.

Trong lãnh v¿c QLNV, huÃn luyŒn là m¶t b¶ phÆn rÃt quan tr†ng. V§i Çà phát tri‹n cûa khoa h†c kÏ thuÆt hiŒn nay nói chung, và cûa IT Ç¥c biŒt nói riêng, viŒc huÃn luyŒn nhân viên m¶t cách thÜ©ng xuyên Çã trª thành m¶t quy luÆt cho tÃt cä các xí nghiŒp. Không nh»ng nhân viên cûa xí nghiŒp cÀn phäi luôn luôn ÇÜ®c trang bÎ ki‰n thÙc m§i vŠ chuyên môn mà h† còn cÀn phäi ÇÜ®c cÆp nhÆt không ngØng vŠ nh»ng Çòi hÕi m§i và ngày càng nhiŠu cûa hŒ thÓng pháp luÆt liên quan ljn ngành hoåt Ƕng cûa xí nghiŒp, nhÃt là nh»ng quy ÇÎnh vŠ môi trÜ©ng, và sÙc khoÈ và an toàn lao Ƕng (environment, and occupational health and safety). N‰u xí nghiŒp sän xuÃt hàng Ç‹ xuÃt khÄu thì låi còn phäi tuân theo nh»ng tiêu chuÄn vŠ m¥t hàng và nh»ng quy ÇÎnh vŠ luÆt pháp cûa nܧc mua hàng. Nh»ng phát tri‹n m§i cûa IT có th‹ giúp rÃt nhiŠu vào viŒc huÃn luyŒn nÀy. Các b¶ nhu liŒu Ça-phÜÖng, tÜÖng-tác vŠ huÃn luyŒn (multi-media interactive training packages) Çã ÇÜ®c ÇÜa vào sº døng trong các mång cøc b¶ LAN, m¶t m¥t Çã giäm b§t rÃt nhiŠu vŠ chi phí huÃn luyŒn, m¥t khác låi tåo ÇÜ®c hiŒu næng rÃt cao vŠ k‰t quä huÃn luyŒn.

CÛng trong lãnh v¿c QLNV, m¶t loåi hình nhân viên m§i chÜa tØng có trong quá khÙ Çã xuÃt hiŒn. ñó là nh»ng nhân viên làm viŒc tåi nhà. ñây không phäi là loåi công nhân sän xuÃt hàng hóa tåi nhà, ÇÜ®c xí nghiŒp kš (ho¥c không kš) h®p ÇÒng và trä thù lao theo sän phÄm (piecework), Çã có tØ lâu trong các loåi công nghiŒp sän xuÃt hàng hóa (manufacturing industries), nhÜ ngành may m¥c ch£ng hån. Nh»ng nhân viên loåi nÀy là nh»ng nhân viên th¿c thø cûa xí nghiŒp, v§i ÇÀy Çû quy ch‰ vŠ lÜÖng b°ng và quyŠn l®i, nhÜng thay vì ljn làm viŒc tåi cÖ sª cûa xí nghiŒp, h† làm viŒc ngay tåi nhà cûa h†, v§i m¶t máy ÇiŒn toán cá nhân Çã ÇÜ®c cài Ç¥t vào m¶t LAN hay m¶t WAN cûa xí nghiŒp, giúp h† làm viŒc m¶t cách dÍ dàng nhÜ Çang hiŒn diŒn tåi xí nghiŒp. M¶t danh tØ m§i Çã ÇÜ®c Ç¥t ra Ç‹ chÌ lÓi làm viŒc nÀy, Çó là tØ "telecommuting". Loåi hình nhân viên hoàn toàn m§i lå nÀy Çã Ç¥t ra nhiŠu vÃn ÇŠ m§i mÈ mà các Phòng/Ban Nhân viên phäi giäi quy‰t, thí dø nhÜ, vÃn ÇŠ tuy‹n ch†n, ki‹m soát, thông tin, h†p hành, an toàn lao Ƕng, Çánh giá nhân viên, vv. (Worklife Visions : Redefining Work for the Information Economy / Jeffrey J. Hallett. Alexandria, Va. : American Society for Personnel Administration, 1987. Tr. 68-70). Riêng tåi Canada, tính ljn næm 1994, m¶t cu¶c thæm dò cûa Conference Board of Canada v§i khoäng 250 cÖ quan xí nghiŒp l§n, Çã cho thÃy khoäng 10,5% các cÖ quan xí nghiŒp nÀy Çã có sº døng loåi hình nhân viên nÀy. Công ty Bell Canada (ÇiŒn thoåi) có 2500 nhân viên loåi nÀy trên t°ng sÓ 37.000 nhân viên (tÙc khoäng 7%), và công ty IBM Canada (máy ÇiŒn toán) có 800 nhân viên loåi nÀy trên t°ng sÓ 10.200 nhân viên (tÙc khoäng 8%) (Telecommuting : A Trend Towards the Hoffice ? / Liza A. Provenzano. Kingston, Ont. : Queen's University, Industrial Relations Centre, 1994).

3.33. Trên t° chÙc sän xuÃt và phân phÓi:

NhÜ phÀn trên Çã trình bày, IT, qua các loåi nhu liŒu CAD-CAM, và CIM (Computer-Integrated Manufacturing) Çã Çóng góp rÃt nhiŠu trong viŒc tæng næng suÃt cho các xí nghiŒp. Không nh»ng th‰, IT còn tác Ƕng månh lên toàn b¶ hŒ thÓng t° chÙc sän xuÃt và phân phÓi cûa các xí nghiŒp.

Trong ngành sän xuÃt xe hÖi, các rôbô Çã gÀn nhÜ hoàn toàn thay th‰ công nhân trong b¶ phÆn hàn khung xe. Trong ngành væn phòng, các máy ÇiŒn toán cá nhân PC v§i các nhu liŒu xº lš væn bän (wordprocessing packages) Çã hoàn toàn thay th‰ các máy Çánh ch» ÇiŒn trong viŒc sän xuÃt các công væn giÃy t©. Và gÀn Çây, hŒ thÓng ÇiŒn thÜ (electronic mail, hay e-mail) cÛng Çã m¶t phÀn l§n thay th‰ cho các công væn trong n¶i b¶ xí nghiŒp.

Trong cÓ g¡ng "reengineering" t° chÙc sän xuÃt, các xí nghiŒp phäi duyŒt xét låi tÃt cä các khâu trong dây chuyŠn sän xuÃt, v§i møc tiêu là chÌ gi» låi nh»ng khâu "cÓt lõi" (core), cÀn phäi ÇÜ®c th¿c hiŒn tåi xí nghiŒp. Nh»ng khâu thu¶c loåi "Ngoåi vi" (peripheral, hay, non-core) có th‹ ÇÜ®c ÇÜa ra sän xuÃt bên ngoài theo h®p ÇÒng (danh tØ m§i bây gi© g†i là outsourcing) n‰u thÕa mãn ÇÜ®c hai ÇiŠu kiŒn sau Çây: bäo Çäm ÇÜ®c chÃt lÜ®ng do xí nghiŒp Ãn ÇÎnh, và, quan tr†ng hÖn, v§i chi phí thÃp hÖn. "Outsourcing" Ç¥c biŒt vô cùng quan tr†ng trong khu v¿c dÎch vø, vì v§i các kÏ thuÆt m§i cûa IT, nhÜ các kÏ thuÆt Web (Web Technologies), kÏ thuÆt FTP (File Transfer Protocol), e-mail, viŒc trao ǰi thông tin, ngay cä chuy‹n Çi nh»ng hÒ sÖ ÇiŒn tº (file) cÛ l§n, v§i væn bän (text), ÇÒ thÎ, mô hình, tranh änh (graphics), âm thanh (sound), gi»a xí nghiŒp và nhà thÀu, Çã trª nên vô cùng dÍ dàng.

VŠ phÜÖng diŒn phân phÓi sän phÄm, INTERNET Çã mª ra nh»ng cÖ h¶i m§i cho các công tác ti‰p thÎ (marketing), quäng cáo (advertising), cÛng nhÜ phân phÓi sän phÄm (distribution). SÓ công ty bán hàng qua INTERNET càng ngày càng gia tæng.

4. K‰t LuÆn

NŠn kinh t‰ th‰ gi§i Çang chuy‹n sang m¶t hình thái m§i, Ç¥t cÖ sª trên m¶t xã h¶i thông tin. NgÜ©i ta b¡t ÇÀu thäo luÆn ngày càng nhiŠu vŠ vÃn ÇŠ "nŠn kinh t‰ Ç¥t cÖ sª trên ki‰n thÙc" (knowledge-based economy) Ç‹ ÇÓi låi v§i "nŠn kinh t‰ Ç¥t cÖ sª trên tài nguyên thiên nhiên" (resource-based economy). Trong hình thái kinh t‰ xã h¶i m§i nÀy, tài nguyên chính së là thông tin, th‹ hiŒn qua con ngÜ©i v§i ki‰n thÙc cao. Thông tin là m¶t dång tài nguyên không nh»ng có th‹ tái tåo (renewable) mà còn có th‹ nhân lên (multipliable). ñÀu tÜ trong hình thái kinh t‰ xã h¶i nÀy, nhÙt là trong khu v¿c dÎch vø, låi không cÀn ljn nh»ng sÓ vÓn kh°ng lÒ nhÜ khai thác tài nguyên thiên nhiên (nhÜ dÀu khí ch£ng hån) nhÜng ngÜ®c låi có th‹ mang låi l®i nhuÆn rÃt cao. Doanh nhân ViŒt Nam nên tÆp trung hܧng ÇÀu tÜ vào lãnh v¿c nÀy. Chi phí lao Ƕng cûa chúng ta låi còn rÃt thÃp so v§i các nܧc Çã phát tri‹n nên càng tåo thêm l®i th‰ cho ta trong s¿ cånh tranh v§i nܧc ngoài. Tuy nhiên trong bÃt cÙ lãnh v¿c kinh doanh nào chúng ta phäi nh§ r¢ng IT luôn luôn Çóng m¶t vai trò rÃt quan tr†ng, nhÜ l©i khuyên sau Çây cûa tác giä Martin K. Gay : "Các xí nghiŒp kinh doanh muÓn n¡m ÇÜ®c l®i th‰ cånh tranh thì phäi bäo Çäm là "thông tin" có ÇÜ®c Üu tiên cao trong t° chÙc cûa xí nghiŒp và ngay cä trong thành phÄm mà xí nghiŒp phân phÓi" (The New Information Revolution : A Reference Handbook / Martin K. Gay. Santa Barbara, Calif. : ABC-CLIO, 1996. Tr. 3-4).

© 1999, Lâm Vïnh Th‰   vinhthe.lam@usask.ca


Comments? Suggestions? Please send us an email leaf-vn@leaf-vn.org
Copyright © 1999-2000, LEAF-VN. All Rights Reserved.